اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً


Upload Music

روزه...

«یا ایها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون»
(بقره 183)

بنا بر این آموزه شرعی بیش از یک میلیارد مسلمان یک ماه از سال را روزه میگیرند. از متن آیه میتوان دریافت که روزه نه فقط برای مسلمانان که بر ادیان پیش از آن نیز واجب بوده است. اما به چه دلیل روزه گرفتن واجب شده است؟

سنت گرایان هرگز به دنبال دلیل برای هیچ فریضه شرعی نبوده و نیستند. به زعم آنان فرایض را باید به خاطر فریضه بودنشان رعایت کرد و نه چیز دیگر. اما روشنفکران به شکل دیگری به این قضیه نگاه میکنند.از نظرگاه آنان دستورات شرعی، دلایل عقلی و منطقی خاص خود را به همراه دارند،که باید در کشف آن کوشید.


در پیشگاه خداوند منان که مقید به قید زمان و مکان نیست، هیچ دو مکان و هیچ دو زمانی تفاوت ندارد و این عملکرد انسان است که زمانی یا مکانی را دارای فضیلت می­کند. مکانی که به عبادت تعلق می­گیرد، از نظر عرفانی تبدیل به میکده می­شود تا در آن، می عشق و آگاهی از خم معرفت الهی توزیع ­گردد و زمانی که تحت تأثیر روح جمعی معنویت قرار می­گیرد، ویژگی و اثرات معنوی خاصی می­یابد. اما برای بهره­مندی از چنین زمان­ها و مکان­هایی خواست هر فرد تعیین­ کننده است.

اما پاسخ:
1. برای فریضه روزه دلایل فراوانی ذکر کرده­اند.سلامتی،همدردی با فقرا،بالا بردن تقوا و... .

اما اگرچه میتوان در برخی موارد این دلایل را هم برای روزه داری مناسب دانست، اما آیا دلیل اصلی روزه همین هاست. اگر دلیل اصلی روزه حفظ سلامتی است، چرا بسیاری با روزه گرفتن دچار ضعف جسمی میشوند، و آیا رژیمهای غذایی مناسبتر از روزه وجود ندارد؟ اگر دلیل روزه همدردی با فقراست، چرا روزه بر همه گروه های فقرا و اغنیا و اقشار متوسط و ... واجب شده؟ دلیل اصلی روزه را باید در چیز دیگر جست.
در مفهوم تفاوت...
 در اینکه انسان به عنوان گل سرسبد خلقت، تفاوتی اساسی با دیگر جانداران دارد. اینکه انسانِ برخوردار از قدرت اختیار و آگاهی، توان این را دارد تا با آگاهی و اختیار در عین گرسنگی و مهیا بودن لذیذترین خوردنیها، نخورد و در عین تشنگی با وجود مهیا بودن بهترین نوشیدنیها ننوشد.گرسنگی و تشنگی کشیدن، ابدا فضیلت نیست. آنچه به روزه دار فضیلت میبخشد، استفاده از نیروی اختیار انسانی است برای اینکه تفاوت انسان و حیوان آشکار شود. اگر چنین نگاهی به روزه داشته باشیم، آنگاه سلامتی و همدردی با فقرا و دیگر دلایل روزه داری هم منطقی­تر میشود.

انسان اگر مواظب خود نباشد و اعمال و کردار و رفتار خود را کنترل ننماید و از نفس خود حساب نکشد و بر کارهای خوب خود نظارت نکند و بر کرده های بد خود توبه نکند و ترک نکند، معلوم نیست از کجا سر در بیاورد.

2 .انسانها بر اساس جذب منافع مادی و معنوی فعالیتهای مختلفی را انجام می دهند و اگر یک عملی دارای فوائد مادی و معنوی باشه عقل و عقلا آن کار را می پسندند .
و گاهی اوقات آن را به صورت یک قانون کلی در قوانین خودشان می گنجانند .

انسان حق دارد در این دنیا برای خود دین و آیینی برگزیند وخداوند هم این حق را برای ایشان محفوظ دانسته و انتخاب هر گونه دین و آیین را با استدلال و دلیل و منطق و حجت معتبر برای انسان مجاز دانسته است .
ما مسلمانیم و دین اسلام را برای خود با دلیل و حجت برگزیده ایم و این کار را باید با دلیل و برهان و استدلال انجام می دادیم و با دلیل و برهان خدا را برای پرستش انتخاب و رسول و قرآن او را برای خود بر می گزیدیم. خوب حالا اگه خداوند رو به عنوان عقل کل عالم قبول داشته باشیم که همین طورم هست، و بدانیم که به منافع اعمال ، بهتر از همه واقف است ؛ و برای همین آن عمل را در قالب قوانین دینی به مردم ابلاغ می کند تا همه مردم با عمل به آن از اثرات مثبت آن بهره ببرند. حال اگر برای انتخاب خدای خود و عدالت خدا و حکمت خدا و قدرت خدا دلایل واضح و روشنی داشته باشم تنها جواب برای سوالاتی نظیر اینکه چرا برای خدا نماز می خوانیم چرا روزه می گیریم چرا حج می رویم وچرا...به این جواب منتهی می شودکه:
 ایشان مولا هستند و من ، بنده و بنده هیچ کاری جزء اجرای فرامین مولای خود ندارد ...
مرحوم آیة الله العظمی بهجت(رحمة الله علیه):
اگر ما به مقداری که طفل صغیر به پدر و مادرش اعتماد دارد، به مولای خودمان اعتماد داشته باشیم،کار درست می شود.
پس این سوالات را ببریم در وادی انتخاب مولا برای خود و وقتی مولایی انتخاب کردیم در راستای انجام فرامین ایشان باید با جان و دل کوشش کنیم.
 
(اما در سطح نازل تر)فوائد مادی و جسمی روزه را هم که از نظر علمی پزشکان مختلفی ، مسلمان و غیر مسلمان ، بیان نموده اند که به راحتی می توان به نظرات آنان پی برد .
 البته میدانید که روایات ما نیز به برخی از اثرات جسمی آن ها شاره کرده اند. به عنوان نمونه صوموا تصحوا که جمله ای مشهور از پیامبر اکرم است که می فرماید روزه بگیرید تا صحیح و سلامت بمانید.
از نظر معنوی هم همین آیه کافیست که از فواید بسیار زیاد روزه آگاه شویم.
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آَمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ کَمَا کُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ سوره بقـره/ 183
می توان گفت که این آیه مهمترین فایده روزه را رسیدن به تقوا می داند ؛ و تقوا یعنی خویشتن داری در مقابل تمام بدی های عالم .
فوائد معنوی دیگری هم در خطبه شعبانیه پیامبر نقل شده که واقعا دیدنی و شنیدنیست.

اما...
اما نکته مهم­ این است که برکت ماه مبارک رمضان، نه صرفا در نخوردن و نیاشامیدن، بلکه در تحقق «رمضان» است. «رمضان» در درجه اول، وضعیتی خاص است؛ نه زمانی خاص.
در ادبیات عرب، رمضان، تابش نور شدید خورشید است و اگرچه احتمالا دلیل نامگذاری این ماه در سرزمین عربستان، مصادف بودن آن با اوج تابش و گرمای خورشید بوده است، می­توان گفت که «رمضان»، تابش نور شدید فیض الهی است.

یکی از لوازم زمینه­ ساز تحول در ماه رمضان، روزه است. در ادیان پیشین، روزه چشم، روزه زبان، روزه اندیشه و ... انسان را به ترک عادات مربوط به چشم، زبان، اندیشه و ... دعوت کرده است. در دین آخر نیز، روزه در راستای ترک عادت نقش مهمی ایفا می­کند. از این نظر، روزه برنامه­ای برای بهبودبخشی به ابعاد بینشی انسان است که رنگ تعلق را از او می­گیرد تا به سمت بی­رنگی رود و علاوه بر این وجه درونی و معرفتی، با ترک عادات ظاهری مانند عادت خوردن و آشامیدن (که 11 ماه از الگوی زمانی ثابتی تبعیت می­کند. با توجه به عادت­پذیر بودن انسان، اکثر قریب به اتفاق مردم، به نوعی معتاد به شمار می­روند و نیازمند تنظیم الگوی نرم­افزاری اندیشه و رفتار خود هستند. به این لحاظ می­توان گفت که ماه رمضان، دوره ترک اعتیاد است

برترین نتیجه فیض الهی، اشراق و ادراک، از جمله درک حضور حق است.به طور کلی، کسانی که در ایجاد تحولات فردی پویا هستند، به چند گروه تقسیم می­شوند که تنها یکی از این چند گروه به درک رمضان نائل خواهد شد:
1. خود محور خود محور: کسانی که به دنبال اهداف شخصی بوده، در این راه متکی به تلاش خود هستند.
2. خود محور خدا محور: افرادی که به دنبال اهداف شخصی هستند؛ اما برای رسیدن به این مقصود از خدا مدد می­طلبند.
3. خدامحور خود محور: هدف این گروه قرب خداوند است؛ اما برای رسیدن به این هدف، به خود اتکا دارند؛ نه به خداوند.
4. خدامحور خدامحور:  برای این افراد، هم هدف قرب خداوند است و هم عامل رسیدن به این هدف، اوست.

گروه چهارم، به درجه محو عرفانی دست می­یابند و در این حالت، نگاه آنها نگاه خدا، کلام آنها کلام خدا و ... خواهد بود؛ زیرا از اوصاف بشری جدا شده­اند.
همه پیامبران صاحب کتاب در چنین وضعیتی به دریافت کتاب آسمانی نائل شده­اند و برای دیگران نیز ممکن است که به نوبه خود، به درک آثار بینش و منش «خدامحور خدامحور» برسند. ماه رمضان، مقدمات این جهش شگفت­آور و این درک والا را فراهم می­کند و از این جهت، مبارک محسوب می­شود.

نکته جالب توجه این است که افزایش توجهات معنوی در یک جامعه که می­تواند در زمانهای تعین­شده­ای رخ دهد منشأ تأثیری همگانی است. به این معنا که اگر در یک جامعه تعدادی از افراد، به خدا معطوف شوند، (بر اساس یکی از مجموعه قوانینی که در اصطلاح، روح جمعی خوانده می­شود) دیگران نیز زمینه مساعدتری برای این رشد معنوی خواهند یافت.
می­توان گفت همان­طور که در فصل حراج، موقعیت مناسبی برای خرید فراهم است و خرید، مبارک قلمداد می­شود، در ماه رمضان نیز که به خودی خود، تفاوتی با ماه­های دیگر ندارد، فضای همخوانی از خیر و نیکی و طلب قرب حق ایجاد می­شود که بر اساس «یدالله مع الجماعه» موجب گسترش فیض الهی می­گردد و ایجاد برکت می­کند. از این نظر، این ماه ضیافت خدا برای عده­ای که تشنه کمال هستند، مفید خواهد بود و برای عده­ای که از این فرصت استثنایی برخوردار نمی­شوند، برکتی نداشته، حتی گاهی زجرآور نیز به نظر خواهد رسید.

از این گذشته، تعالیم دینی مانند این که دروغ بستن به خدا، موجب ابطال روزه می­شود، از جمله درس­های بزرگی است که رعایت آنها روزه­ داری را به نتایج معرفتی قابل توجهی می­رساند.

 

فرا رسیدن ماه مبارک رمضان را به تمام مومنان خداجو تبریک عرض میکنم.



:: برچسب‌ها: روزه, ماه رمضان